กินอย่างไรให้ตับแข็งแรง

กินอย่างไรให้ตับแข็งแรง

Thai-Otsuka-21A-1200x900

หลายๆ ท่านที่มีความห่วงใยเรื่องสุขภาพ ก็มักจะมีคำถามมาถามนักกำหนดอาหารว่า จะรับประทานอาหารอย่างไรดีให้ตับแข็งแรง? มีอาหารอะไรบ้างที่ช่วยล้างพิษตับได้ ฯลฯ ซึ่งคำตอบของนักกำหนดอาหารก็มักจะเป็นวลีคลาสสิคว่า กินอาหารให้ครบ 5 หมู่ ในสัดส่วนที่เหมาะสม หลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์ และการบริโภคอาหารที่มีสารพิษและเชื้อโรคปนเปื้อน” หลายๆ ท่านอ่านแล้วอาจรู้สึกว่า คำแนะนำไม่มีความจำเพาะเลย มันก็คือคำแนะนำเพื่อให้สุขภาพดีทั่วไปไม่ใช่หรือ ซึ่งก็ต้องขออนุญาตอธิบายดังนี้

  1. ตับเป็นอวัยวะที่ค่อนข้างพิเศษอย่างหนึ่งคือ สามารถซ่อมแซมและฟื้นฟูตัวเองได้ ดังนั้น หากมีอาหารเพียงพอ และไม่มีโรคอื่นๆ ที่ทำให้ตับทำงานผิดปกติ เพราะฉะนั้น ต่อให้เป็นผู้สูงอายุ แต่ไม่มีโรคที่ส่งผลต่อตับ เราก็จะพบว่าตับยังคงสามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
  2. โรคที่ทำให้ตับทำงานผิดปกติ ที่เราอาจจะได้ยินบ่อยๆ คือโรคตับอักเสบจากการดื่มแอลกอฮอล์ และโรคไวรัสตับอักเสบ ซึ่งก็ไม่มีอาหารใดๆ เป็นพิเศษ รวมถึงสมุนไพร และผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ที่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์มากเพียงพอที่จะสรุปได้ว่าช่วยบำรุงตับได้มากไปกว่าการรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ โดยเฉพาะการได้รับพลังงานและโปรตีนให้เพียงพอ และการหลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์ และที่สำคัญคือ สมุนไพรและผลิตภัณฑ์เสริมอาหารบางอย่าง อาจมีผลข้างเคียงต่อตับได้ ทำให้อาการของตับแย่ลงไปอีกแทนที่จะดีขึ้น เพราะฉะนั้น ควรปรึกษาแพทย์ผู้ดูแล รวมถึงบุคลากรทางการแพทย์ก่อนใช้ทุกครั้ง
  3. โรคที่ทำให้ตับทำงานผิดปกติอีกโรคหนึ่ง ที่กลายเป็นภัยเงียบ เนื่องจากในระยะต้นไม่มีความรุนแรง แต่หากปล่อยไว้อาจทำให้เกิดความเสียหายต่อตับอย่างถาวร ก็คือโรคไขมันพอกตับ สาเหตุหลักของโรคไขมันพอกตับ ก็คือพฤติกรรมการใช้ชีวิตที่ไม่เหมาะสม การบริโภคอาหารที่พลังงานสูง การขาดการออกกำลังกาย การมีน้ำหนักตัวที่มากเกินปกติ และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง การมีไขมันรอบพุงมาก ดังนั้น ในเมื่อสาเหตุเกิดจากการใช้ชีวิตที่ไม่เหมาะสม แนวทางการรักษาก็ต้องแก้ที่สาเหตุ คือการปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิต ซึ่งหากทำได้ ก็จะทำให้ปริมาณไขมันพอกตับลดลงได้
  4. นอกเหนือจากเรื่องของโภชนาการ ความปลอดภัยของอาหารก็เป็นอีกเรื่องที่จำเป็นต้องคำนึงถึง เพราะสารพิษและเชื้อโรคหลายชนิด สามารถทำร้ายตับได้โดยตรง ที่อาจจะคุ้นชินกันก็คือ พยาธิใบไม้ในตับ ที่มักพบในเนื้อสัตว์ที่ไม่ได้ผ่านการปรุงสุก และสารอะฟลาทอกซิน ที่มักพบในธัญพืชและถั่วเมล็ดแห้งที่เก็บไว้เป็นเวลานานจนขึ้นรา ซึ่งการได้รับสารพิษเหล่านี้จะเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคตับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่ร้ายแรงที่สุดคือมะเร็งตับได้ วิธีป้องกันที่ดีที่สุดคือ รับประทานอาหารที่ปรุงสุกสะอาด หลีกเลี่ยงเนื้อสัตว์กึ่งสุกกึ่งดิบ รวมถึงหลีกเลี่ยงการรับประทานถั่วและธัญพืชที่เก็บไว้ในที่อับชื้นเป็นเวลานาน ก็จะช่วยลดความเสี่ยงในการได้รับสารพิษเหล่านี้ลงได้

Mascot-eating-1200x900