อาหารทางการแพทย์สำหรับผู้ป่วยมะเร็ง

อาหารการแพทย์สำหรับผู้ป่วยมะเร็ง (Medical Food For Cancer Patients)

Thai-Otsuka-52A-1200x900

ทำไมผู้ป่วยมะเร็งถึงอาหารได้น้อย และ อาหารทางการแพทย์จะช่วยอย่างไร?

ปัจจุบัน โรคมะเร็ง มีหลายสาเหตุปัจจัย ซึ่งอาหารที่บริโภคอาจมีความสัมพันธ์กับการเกิดโรคมะเร็ง แต่ในขณะเดียวกันการบริโภคอาหารอย่างเพียงพอ และเหมาะสมก็สามารถช่วยชะลอการทรุดลงของสุขภาพผู้ป่วยได้ ผู้ป่วยโรคมะเร็งมักมีความกังวลทางด้านจิตใจ ประกอบกับการรักษาทางการแพทย์ ได้แก่ การผ่าตัด รังสีรักษา หรือ การให้ยาเคมีบำบัด อาจส่งผลข้างเคียง ทำให้เกิดปัญหาทางโภชนาการ เช่น มีอาการเบื่ออาหาร การรับรู้รสชาติเปลี่ยน มีอาการเจ็บภายในช่องปาก ปัญหาในการเคี้ยวกลืน มีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ทำให้ร่างกายได้รับพลังงานและสารอาหารโดยเฉพาะโปรตีนไม่เพียงพอ ในขณะที่ร่างกายผู้ป่วยต้องการพลังงานและสารอาหารที่มากขึ้น จึงทำให้น้ำหนักลดลงอย่างรวดเร็ว กล้ามเนื้อลีบ อ่อนแรง ภูมิคุ้มกันลดลง สุขภาพร่างกายทรุดลง ดังนั้น การได้รับพลังงานและสารอาหารที่เพียงพอและเหมาะสมกับสภาวะของร่างกายจะส่งผลให้ผู้ป่วยมะเร็งสามารถรับการรักษาตามแผนการรักษาของแพทย์ ส่งผลดีต่อสุขภาพร่างกายโดยรวม

ในกรณีที่ผู้ป่วยมะเร็งไม่สามารถรับประทานอาหารแบบปกติได้ อันเนื่องมาจากพยาธิสภาพของโรค จำเป็นต้องได้รับอาหารทางสายยาง หรือผู้ป่วยมะเร็งที่ทานอาหารปกติได้น้อยลง จนเกิดความเสี่ยงต่อภาวะทุพโภชนาการ อาหารเสริมทางการแพทย์จึงเข้ามามีบทบาทสำคัญในการช่วยสนับสนุน หรือเป็นแหล่งพลังงานและสารอาหารหลักที่จำเป็นต่อร่างกาย ซึ่งในปัจจุบันผู้บริโภคอาจยังมีความเข้าใจไม่ถูกต้องระหว่างคำว่า อาหารเสริม และ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ซึ่งมีความแตกต่างกันในส่วนของจุดประสงค์ในการใช้

โดยอาหารเสริม จะถูกพิจารณาใช้ ในกรณีที่ร่างกายได้รับสารอาหารจากอาหารหลักไม่ครบถ้วนเพียงพอต่อความต้องการของร่างกายสำหรับการรับประทานอาหารเพื่อดำรงชีวิต

ส่วนผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร จะถูกพิจารณาใช้ในการรับประทาน ในกรณีที่ผู้ใช้ มีจุดประสงค์เฉพาะ ที่ต้องการจากประโยชน์ของผลิตภัณฑ์เสริมอาหารนั้นๆ ซึ่งในคนทั่วไปอาจไม่จำเป็นต้องบริโภค เช่น ในนักกีฬา ที่ต้องการเสริมสร้างกล้ามเนื้อ จึงมีความจำเป็นต้องรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารจำพวก เวย์โปรตีน ซึ่งเป็นสารอาหารที่ต้องการเพิ่มเติม หรือต้องการในปริมาณมาก หรือ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารจำพวกวิตามิน ซี อี และเบต้าแคโรทีน ซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระ เป็นต้น

ประเภทของอาหารทางการแพทย์ที่มีขายอยู่ในปัจจุบัน โดยทั่วไปจะพิจารณาตามความครบถ้วนของสารอาหารและขนาดของโมเลกุลของสารอาหาร  ดังนี้

  1. อาหารครบถ้วน (Complete Diet) มีส่วนประกอบของสารอาหารครบถ้วนตามความต้องการของร่างกาย แบ่งเป็น 3 กลุ่ม  คือ อาหารที่สารอาหารไม่ผ่านการย่อยมาก่อน (Intact Nutrients หรือ Polymeric Diet) อาหารที่ผ่านการย่อยมาแล้วบ้างบางส่วน (Semi-Elemental Diet หรือ Protein Hydrolysated Formula) และอาหารที่อยู่ในสภาพพร้อมดูดซึม (Elemental Diet)
  2. อาหารเฉพาะโรค (Incomplete Diet หรือ Disease Specific) มีการดัดแปลงส่วนประกอบอาหารให้เหมาะสมกับผู้ป่วยเฉพาะโรค ได้แก่ สูตรสำหรับผู้ป่วยเบาหวาน สูตรสำหรับผู้ป่วยตับ หรือสูตรที่มีผลกระตุ้นภูมิต้านทานของผู้ป่วย เป็นต้น
  3. สารอาหารเพียงประเภทเดียว (Modular Formula) ใช้เมื่อต้องทำอาหารตามคำสั่งโดยการผสมสารอาหารแต่ละอย่างเข้าด้วยกัน เช่น คาร์โบไฮเดรต ไขมัน  โปรตีน

การได้รับสารอาหารที่ดี มีประโยชน์แก่ร่างกายจะช่วยบรรเทาและฟื้นฟูภาวะโภชนาการในผู้ป่วยมะเร็งได้ดี โดยเฉพาะอย่างยิ่งการได้รับสารอาหารเพิ่มภูมิคุ้มกัน (Immunonutrition) เป็นสารอาหารที่จะช่วยเหลือระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายได้ โดยหวังผลที่จะทำให้ร่างกายมีภูมิคุ้มกันที่ดีขึ้น สารอาหารที่ช่วยส่งเสริมระดับภูมิคุ้มกันในร่างกาย ลดการเกิดการอักเสบ ได้แก่ กลูตามีน (Glutamine) อาร์จินีน (Arginine) และกรดไขมันโอเมก้า 3 (Omega-3 Fatty Acid) ซึ่งร่างกายไม่สามารถสร้างขึ้นเองได้ จำเป็นต้องได้รับจากอาหารเท่านั้น

จากข้อมูลข้างต้นในส่วนของสารอาหารเพิ่มภูมิคุ้มกันในแต่ละประเภทนั้น มีส่วนช่วยให้ผู้ป่วยมะเร็งมีภาวะโภชนาการที่ดีขึ้น ส่งเสริมภูมิคุ้มกันของร่างกายอันพึงมีตามธรรมชาติ ซึ่งในปัจจุบันนี้มีผลิตภัณฑ์อาหารทางการแพทย์ซึ่งประกอบด้วยสารอาหารเพิ่มภูมิคุ้มกันเหล่านี้หลากหลายชนิด อันจะเป็นประโยชน์และเป็นอีกทางเลือกหนึ่งของผู้ป่วยมะเร็ง ที่จะช่วยให้ได้รับพลังงานและสารอาหารที่เพียงพอเหมาะสมได้

Mascot-eating-1200x900